Pireco Gezonde Groei

Element van de maand december, fosfor

Hoe belangrijk is Fosfor voor de groei van onze producten?
03-12-2019

Fosfor is een element waarvan zijn functie voor de groei van planten vaak wordt onderschat. De komende tijd leggen we uit waarom juist fosfor zo belangrijk is voor onze gewassen.

Essentieel element

Het element is een essentieel element voor de plant en een tekort aan fosfor in de bodem vermindert de opbrengst van gewassen aanzienlijk. Fosfor komt van nature voor in bodems, maar dan in wisselende hoeveelheden en altijd in lage concentraties. Dit vormt een probleem zoals in onderstaande punten uiteengezet.

  1. De voorraden in de bodem zijn relatief laag, tussen de 500-10.000 kg P in de bovenste 50 cm van 1 ha grond
  2. Wat er is, is over het algemeen niet opneembaar voor de plant maar ligt vast
  3. Wanneer oplosbare bronnen van fosfor, zoals die in meststoffen, worden toegevoegd, kunnen deze gefixeerd worden en in de loop van de tijd zeer onoplosbare verbindingen vormen

Veelzeggend is ook onderstaande aanhaling uit geografie.nl:

“Dankzij kunstmest kon de landbouwproductie de groei van de wereldbevolking bijhouden. Het belangrijkste bestanddeel daarvan, fosfaat, dreigt echter op te raken en kan een speelbal worden van geopolitiek. Hergebruik van fosfaat is mogelijk, maar ook moeilijk en ontoereikend”, aldus het artikel. Laten we dus eens wat nader inzoomen op fosfor.

Rode Fosfor

Fosfor wordt nog schaarser in de wortelzone als door specifieke bodem factoren zoals droogte, verdichting of kou de diffusie snelheid nog verder wordt beperkt!

Wat is nu het verschil tussen fosfor en fosfaat?

In bovenstaande tekst worden beide termen door elkaar gebruikt. Als we het over fosfor hebben dan hebben we het over het element P, welke we terugvinden in het periodieke systeem. Hier vinden we ook N, Ca, Mg en alle andere bouwstenen van het leven. In de bodem komt fosfor het meest voor in fosfaatverbindingen. Dit zijn verbindingen van fosfor met zuurstof. Fosfaat wordt meestal gebruikt als we het hebben over bodemkundige aspecten zoals bemestingsadviezen. Fosfor is niet opneembaar voor de plant in de P vorm, net zoals stikstof niet opneembaar is in de N vorm. Hoe komt fosfor dan de plant binnen?

Fosfor in de bodemoplossing.

Plantenwortels absorberen fosfor als fosfaat-ion, er kunnen ook enkele oplosbare organische fosforverbindingen worden opgenomen. Welke fosfaat-ionen aanwezig zijn in de bodemoplossing wordt bepaald door de pH. In sterk zure bodems met een pH van 4 tot 5,5, is fosfor hoofdzakelijk aanwezig als het anion H2PO4. In meer basische gronden is dit het anion HPO4. In meer neutrale bodems zijn beide anionen van belang. Van de beide anionen wordt gedacht dat H2PO4– het makkelijkst wordt opgenomen.

Element beperkt aanwezig

Het probleem is niet alleen dat fosfor in beperkte mate in de bodemoplossing aanwezig is, het is ook dat de ionen tamelijk immobiel zijn omdat ze sterk reageren met bepaalde componenten aan het oppervlak van bodemdeeltjes. De fosfaationen bewegen zich ook zeer langzaam naar de wortel toe door diffusie (het verplaatsen van een stof van een hoge concentratie naar een lage concentratie).

Langzame diffusie

Langzame diffusie naar de worteloppervlakken beperkt de wortelopname van fosfaat. Omdat planten fosfaat sneller opnemen vanuit de wortelzone dan dat het door diffusie wordt aangevuld, ontstaat er een uitputtingszone met een sterk gereduceerde p-concentratie in de bodemoplossing naast de wortels en de wortelharen.

Schaarste in de grond

Fosfor wordt nog schaarser in de wortelzone als door specifieke bodem factoren zoals droogte, verdichting of kou de diffusie snelheid nog verder wordt beperkt. Dit zien we bijvoorbeeld terug in de paarsverkleuring van maïs in een koud voorjaar. Plantenwortels groeien daarom over het algemeen in een bodemoplossing met zeer weinig fosfaat rond de wortel in vergelijking met de bulkbodem. Ter compensatie moeten de wortels zich voortdurend uitbreiden tot en zich vermenigvuldigen in nieuwe, nog niet uitgeputte bodemzones.

Uitdaging om aan fosfor te komen

Het moge daarom duidelijk zijn dat het voor een plant een hele uitdaging is om aan de benodigde hoeveelheid fosfor te komen. Natuurlijke ecosystemen hebben manieren ontwikkeld om de efficiëntie te maximaliseren waarmee planten beperkte fosfor voorraden gebruiken en recyclen.

Welke manieren dat zijn komt een volgende keer ter sprake.

Meer over fosfor? Neem contact op.

Schrijf u nu in voor de Pireco Kennis Update
Regelmatig versturen wij onze Kennisupdate. Deze staat vol met actuele informatie, proeven en ervaringen. Wilt u hiervan op de hoogte gehouden worden? Schrijf u dan nu in!
We respect your privacy.