Pireco Gezonde Groei

Element van de maand, fosfor II

De beschikbaarheid van fosfor in diverse grondsoorten of bodemgroepen.
07-01-2020

Zoals in het eerste deel werd opgemerkt is het voor een plant een hele uitdaging om aan de benodigde hoeveelheid fosfor te komen. Daarbij is fosfor lastig te managen. Het ligt snel vast en is voor een plant ook nog moeilijk te bereiken. Er is al veel onderzoek verricht naar de beschikbaarheid van fosfor voor planten. Zo laat recent onderzoek de beschikbaarheid van fosfor in diverse grondsoorten of bodemgroepen zien.

Drie onderzochte bodemgroepen

Mollisols
Entisols
Inceptisols

De resultaten laten zien dat de beschikbaarheid van fosfor laag was in Inceptisols en hoog in Mollisols. De volgorde van beschikbaarheid was als volgt:

Mollisols>Entisols>Inceptisols

De hoge fosfor beschikbaarheid in Mollisols werd toegeschreven aan het relatief hoge organische stof gehalte in Mollisols. Lange tijd is de focus vooral gericht geweest op de anorganische vormen van fosfor. De behoefte aan organische bronnen van fosfor zal in de toekomst steeds belangrijker worden.

Over het algemeen zijn er 3 bronnen van fosfor in de bodem aanwezig, dat zijn achtereenvolgens:

  1. Aan calcium gebonden anorganische fosfor
  2. Aan ijzer of aluminium gebonden anorganische fosfor
  3. Organische fosfor

Planten nemen fosfor op uit alle drie de bronnen, waarbij zoals gezegd de organische bron een steeds belangrijker rol zal gaan spelen. Wat weten we eigenlijk van deze organische bron als fosfor leverancier?

Rode Fosfor

De teler zelf heeft ook invloed op de beschikbaarheid van fosfor en wel door de wijze van bewerken van de grond

Fosfor uit organische stof

Diverse zaken beïnvloeden de beschikbaarheid van voedingsstoffen uit organische meststoffen. Waar het om gaat is dat de fosfor uit de organische stof moet worden gehaald om voor de plant beschikbaar te komen. Deze afbraak is meestal een direct gevolg van de activiteit van organismen in het bodemvoedselweb: bacteriën, archaea en schimmels. Er zijn tal van micro-organismen die plantenvoedingsstoffen produceren of er nauw bij betrokken zijn. Wat fosfaat betreft kunnen we daarbij denken aan fosfaat-oplossende bacteriën en schimmels. Bepaalde soorten niet-symbiotische bacteriën kunnen onoplosbare fosfor vrijmaken en ze direct ter beschikking stellen aan de plant. Ook kunnen ze in de diffusie stroom worden gebracht zodat ze bij de wortels komen. Deze bacteriën worden phospho-bacteriën genoemd.

Wat betreft de schimmels is het inmiddels wel bekend dat mycorrhizae een belangrijke rol kunnen spelen bij het vrijmaken van fosfor. Er zijn echter meerdere schimmels die een rol spelen, denk aan bepaalde Pennicillium-soorten. Deze schimmels produceren organische zuren waarmee ze fosfor in oplossing kunnen brengen en zo voor de plant beschikbaar maken. Deze activiteit van schimmels en bacteriën zou heel goed de verklaring kunnen zijn voor het feit dat gewassen op gronden met een Pw getal onder de 10 toch geen fosfaat gebrek lieten zien. (De fosfaat toestand van de bodem wordt onder andere aangegeven met het Pw-getal. In de akkerbouw wordt een waarde tussen de 25-45 mg P2O5  per liter als wenselijk geacht, waarbij 25 mg als de kritieke waarde wordt bezien).

De teler zelf heeft ook invloed op de beschikbaarheid van fosfor en wel door de wijze van bewerken van de grond. Als de bodemanalyse uitstekende fosfaat cijfers laat zien dan is de gedachte al snel dat er geen zorgen zijn over fosfaat het komende jaar.

Maar wat nu als dat perceel wordt bewerkt onder natte omstandigheden?

Als er door verdichting natte gedeelten blijven bestaan en het wordt enige dagen ook nog koel weer, dan kan er makkelijk een fosfaat tekort ontstaan op die plaatsen. In zo’n compacte grond kunnen de wortels niet uitgroeien en is een fosfaat tekort zeer waarschijnlijk, ondanks de uitstekende waardes op de bodemanalyse.

De beschikbaarheid wordt ook beïnvloedt door de verhouding tussen fosfor en andere elementen in de bodem. Een bodem met maar weinig fosfor en hoge zink gehaltes kan ook problemen geven voor de beschikbaarheid van fosfor. Zink is namelijk een antagonist van fosfor. Als de fosfor daarentegen te hoog wordt kan er weer een probleem ontstaan met zink, maar ook met koper.

Fosfor en plantenziekten

De resultaten van verschillende veld- en kasexperimenten suggereren dat hoge fosfor concentraties de ontwikkeling van ziekten kunnen verminderen of verhogen.  Zo laat sla een toename zien van valse meeldauw (Bremia lactucae), kool een toename van knolvoet, terwijl erwten een afname van Rhizoctonia solani laten zien.  Doordat fosfor de vegetatieve periode kan verkorten en het weefsel hierdoor sneller ‘rijp’ wordt kan de ontwikkeling van sommige roesten en andere blad pathogenen worden geremd. Fosfor is vooral gunstig bij het tegengaan van hoge niveaus van stikstof.

 

Door het vergroten van het wortelstelsel heeft fosfor als zodanig ook invloed op de schade toegebracht door nematoden. Daarnaast kan fosfor de eiwit synthese (welke een belangrijke rol speelt in de vatbaarheid van een plant voor ziekten en plagen) verhogen wat ook resulteert in een grotere weerstand tegen nematoden.

De opname van fosfor vraagt dus om een goed ontwikkeld wortelstelsel, een voldoende mate van organische stof en een bodemleven dat in staat is om de fosfor beschikbaar te krijgen voor de plant.

Meer weten? Neem contact op.

Fosfor I gemist…klik hier

Schrijf u nu in voor de Pireco Kennis Update
Regelmatig versturen wij onze Kennisupdate. Deze staat vol met actuele informatie, proeven en ervaringen. Wilt u hiervan op de hoogte gehouden worden? Schrijf u dan nu in!
We respect your privacy.