Pireco Gezonde Groei

Element van de maand, mangaan I

In de grond zitten verschillende vormen mangaan, maar gebruikt een plant die ook allemaal?
26-02-2021

Ik weet niet hoe het met u is maar als een verhaal begint met de woorden, ‘er was eens’, dan ben ik een en al oor. Misschien gaat dat terug naar mijn kindertijd, toen ik aan de lippen hing van mijn opa die weer een sappig verhaal vertelde, vol spanning en humor.

Dat gaat met het element mangaan waarschijnlijk niet lukken, want een verhaal dat begint met de woorden; mangaan is een zeer hard, bros, grijswit metaal dat van nature in verschillende mineralen voorkomt’, belooft niet veel goeds. Oh ja, het zit veel in sesamzaadjes en het blikje Cola wordt er dunner en sterker van, van te weinig mangaan kun je obesitas krijgen en van teveel ga je hallucineren. Nou vanaf hier is het leuke er wel af.

Mangaan speelt in sommige gronden verstoppertje. Dat wil zeggen, ook al staat er een prachtig cijfer op je bodemanalyse dat mangaan voldoende aanwezig is, hij komt toch niet altijd binnen. Ik ben er wel, maar ik ben er niet. Hoe komt dat, waarom is mangaan soms wel aanwezig maar komt het niet in de plant, ook al zijn ze met zijn drieën? Drieën? Ja er zijn 3 vormen van mangaan die in de bodem aanwezig kunnen zijn. Mn 2+, Mn 3+ en Mn 4+. Drie man sterk en toch niet binnen?

Mangaan mulderschart

Een tekort aan mangaan zorgt voor een mindere aanmaak van enzymen

Waarom is mangaan moeilijk beschikbaar voor een plant?

Dat komt door zuurstof. Zuurstof is gek op mangaan, als het even kan verbindt het zich met mangaan tot een huwelijk dat niet makkelijk verbroken kan worden. Slechts één vorm is beschikbaar voor opname door de plant, de Mn 2+ vorm, de andere vormen heeft de plant niets aan, die zitten vast aan zuurstof en blijven zitten waar ze zitten. Oh ja, er is toch een manier, herkenbaar aan een verschijnsel dat een beetje tegenstrijdig lijkt. Soms zie je namelijk dat waar de tractor gereden heeft het gewas groener is onder de wielen, dan waar de tractor niet heeft gereden. Dat lijkt raar toch? De sporen van de tractor duwen juist alle zuurstof uit de grond en dat willen we niet.

Hoe komt mangaan wel beschikbaar?

Nou, voor de opname van mangaan willen we het juist wel. Stel dat er zo’n dikke 450 pk tractor van John Deere een klein 4+ mangaantje tegenkomt, in een innige omarming met zuurstof. Nou ik kan u vertellen dat er van dat huwelijk weinig overblijft. De druk van de tractor verbreekt het oh zo innige huwelijk en het verbijsterde mangaan blijft berooid achter in de 2+ vorm…. Dat noemen we een gereduceerde vorm. Laat nu net deze vorm van mangaan opneembaar zijn voor de plant, vandaar de groene stroken onder de wielen van de machtige tractor.

Onder wat voor omstandigheden staat het huwelijk van mangaan en zuurstof onder druk? Hier speelt de zuurgraad een rol, hoe zuurder hoe beter beschikbaar, daarnaast is het belangrijk dat er genoeg zuurstof aanwezig is anders komt het huwelijk ook niet tot stand.

Eenmaal binnen laat hij zich lekker vervoeren in het xyleem sap. Mangaan is erg mobiel en het sap brengt hem tot bovenin de plant. Maar zit hij eenmaal in het volwassen blad dan is het met zijn vrije leventje wel een beetje voorbij.

Mangaan en fotosynthese

Wat is het eerste wat een plant doet als hij ’s morgens opstaat? Hij begint met de fotosynthese, u weet wel die formule die je uit je hoofd moest leren, 6CO2 + 6H2O + lichtenergie → C6H12O6 + 6O2, of zoiets. Of, makkelijker gezegd;

koolstofdioxide + water + zonlicht —> suiker + zuurstof.

Waar staat mangaan in de vergelijking?

Nou staat er boven deze alinea dat het gaat over mangaan en fotosynthese, maar waar staat mangaan dan in de vergelijking? Nergens, maar het speelt wel een hele belangrijke rol in dat proces. Het zonlicht geeft het water namelijk een flinke optater, water wordt daardoor gesplitst. Daar speelt mangaan een hele belangrijke rol bij. Zonder mangaan wordt de fotosynthese bemoeilijkt, en zonder optimale fotosynthese geen optimaal werkende plant, zijn er niet genoeg exudaten om het bodemleven te voeden , worden er te weinig voedingsstoffen vrijgemaakt en nou ja, u snapt het wel.

Daarnaast zorgt een tekort aan mangaan voor minder aanmaak van hele belangrijke enzymen, u weet wel die dingen die -ase in hun achternaam hebben, waar we niet zonder kunnen, waar ik de naam vaak niet van uit kan spreken, maar misschien heeft u meer in huis… probeer de volgende eens, purinenucleosidefosforyl… Het achternaamgedeelte -ase lukt nog wel maar wat ervoor staat, tja…

Mangaan is dus een activator van enzymen (al drukt hij zelf zijn snor). Die enzymen spelen weer een rol bij de aanmaak van zogenaamde secundaire metabolieten, dat zijn die dingen die planten helpen in hun verdediging tegen allerlei vijanden. Daarnaast heeft een tekort aan mangaan een negatieve invloed op de oogst, de fotosynthese, en verandert het onder andere de oplosbare gehaltes aan stikstof. Hij heeft dus nogal wat noten op zijn zang. Veel mangaan de plant in pompen dus. Nou nee, een overschot is nog erger dan een tekort. Hoge mangaan concentraties in de plant kan ervoor zorgen dat ijzer, koper en calcium niet opgenomen worden.

Mangaan II al gelezen? Klik door.

Meer over mangaan? Neem contact op met Ron Ottenhof.

Schrijf u nu in voor de Pireco Kennis Update
Regelmatig versturen wij onze Kennisupdate. Deze staat vol met actuele informatie, proeven en ervaringen. Wilt u hiervan op de hoogte gehouden worden? Schrijf u dan nu in!
We respect your privacy.