Pireco Gezonde Groei

Element van de maand, kalium deel I

Het belang van kalium voor planten
05-03-2020

Na het bespreken van stikstof en fosfor is nu kalium aan de beurt, het laatste element van de grote drie. Van alle elementen die als essentieel voor een plant worden beschouwd, wordt kalium opgenomen in hoeveelheden die alleen overtroffen wordt door stikstof. In het blad van sommige planten is kalium zelfs meer aanwezig dan stikstof.

Aanwezigheid van kalium in bodem en plant

Over het algemeen bevatten bodems voldoende tot zelfs grote hoeveelheden kalium. Erg zandige bodems bevatten weinig kalium. Het feit dat de meeste gronden voldoende kalium bevatten wil overigens niet zeggen dat dit element altijd beschikbaar is voor de plant. Kalium kan ‘gevangen’ zitten in het mineralen rooster van sommige kleisoorten. Het gevolg is dat planten op bodems die misschien wel voldoende kalium bevatten toch een kalium gebrek laten zien, waardoor de groei wordt beperkt.

Humus- en kleideeltjes zijn over het algemeen negatief geladen. Dat betekent dat geladen kalium deeltjes hier aan kunnen ‘vastplakken’. Kalium aan het klei-humus complex wordt daarmee uitwisselbaar. Planten wisselen of ruilen door de plant uitgescheiden waterstof ionen in voor kaliumionen aan dit complex. Ook kan de plant kaliumionen opnemen uit de bodemoplossing.

Kalium gehaltes in het blad kunnen aanzienlijk verschillen. Omdat kalium alleen wordt opgenomen samen met water zien we tijdens periodes van regen veel meer opname dan tijdens droogte. Dat heeft dan niet per se te maken met tekorten in de bodem maar puur met de beschikbaarheid van het element.

Pireco-Mulders-Chart-Kalium

Het feit dat de meeste gronden voldoende kalium bevatten wil niet zeggen dat dit element altijd beschikbaar is voor de plant

De rol van kalium in de plant

Kalium wordt niet ingebouwd in de structuur van de plant zoals bijvoorbeeld wel het geval is met calcium. Het heeft een belangrijke functie in de cel spanning van de plant en het openen en sluiten van huidmondjes. Twee heel belangrijke rollen zijn het reguleren van de pH waarde en het bewaken van de juiste osmotische omgeving in de cel. Kalium blijft in de ion vorm Kaanwezig in het celvocht, tevens fungeert het als activator voor allerlei cellulaire enzymen.

Uit onderzoek is bekend dat kalium meer dan 80 verschillende enzymen activeert, (een enzym is een eiwit met een katalytische functie). Het kan een chemische reactie in en buiten cellen versnellen zonder daarbij zelf verbruikt te worden. Daardoor kan een enzym zijn functie steeds opnieuw vervullen en kunnen cel processen constant blijven draaien. De enzymen waar kalium een belangrijke rol bij speelt zijn onder andere eiwitsynthese, nitraat reductie, fotosynthese en suikerafbraak. Deze processen spelen een belangrijke rol bij de vatbaarheid voor ziekten en plagen.

De rol van kalium en stress bij planten

Planten staan nogal eens bloot aan stressvolle omstandigheden, vooral de droogte van de laatste 2 jaar hebben daar een behoorlijke bijdrage aan geleverd. Kalium wordt in verband gebracht met een verbeterde droogte tolerantie. Daarnaast is een bekend gebruik om voor de winter kalium op gazons en sportvelden te strooien voor een betere winterhardheid van het gras. Ook een grotere weerbaarheid tegen schimmels en insecten is waargenomen.

Zo gingen er bij een bepaalde dennen soort in de eerste 4 jaar na aanplant erg veel bomen dood door de vraat van kevers. Uit diverse behandelingen met meststoffen bleek dat stikstof bemesting een grote toename te zien gaf aan sterfte. Stikstof is een belangrijk nutriënt voor insecten en door het verschaffen van veel stikstof nam de vraat en daardoor de sterfte, dan ook flink toe. Een enkele gift van kalium heeft dit effect echter volledig teniet gedaan.

Kalium lijkt dus ook een aantal van de schadelijke effecten van overtollig stikstof tegen te gaan. Kalium gebrek bleek ook een invalspoort te zijn voor schimmels, werd dit tekort opgeheven dan nam ook de schimmelaantasting significant af. Natuurlijk is het enkelvoudig gebruik (of misbruik) van kalium geen garantie voor succes. Plantenvoeding is meer dan afzonderlijke elementen, het gaat weer om balans. Neem alleen maar het feit dat de opname van kalium in de afwezigheid van voldoende calcium ernstig wordt gehinderd.

De volgende keer zullen we verder gaan op de interacties van andere elementen met kalium en op de rol van kalium bij ziekten en plagen.

Schrijf u nu in voor de Pireco Kennis Update
Regelmatig versturen wij onze Kennisupdate. Deze staat vol met actuele informatie, proeven en ervaringen. Wilt u hiervan op de hoogte gehouden worden? Schrijf u dan nu in!
We respect your privacy.